donderdag 28 mei 2020

Voorbereiden duurt het langst


Toen zoon Berend met vrouw en twee van onze oppaskleinkinderen van (6 en 4 jaar) in oktober 2018 naar New Brunswick in Canada vertrok, vroegen velen mij: ‘Heb je al plannen om naar hen toe  te gaan?’  Nee, die had ik niet. Ik hoefde er toch niet meteen achteraan te vliegen en mee te  doen met de voor velen vanzelfsprekende verregaande luchtvervuiling van het vliegverkeer? Zij waren weggaan en we moesten het maar verdragen, het op afstand zijn. Maar na ruim een jaar begon het te kriebelen en gingen we kijken naar mogelijkheden.  We ontdekten dat er vrachtboten zijn die passagiers meenemen. Onze fietsen konden dan ook mee. We vonden en boekten voor eind augustus 2020, een schip dat via Antwerpen – Liverpool de oversteek zou maken naar Halifax.  Aan boord zouden hooguit een twaalftal passagiers zijn met een eigen ruime hut en het gebruik van de maaltijden met de crew. We zagen het voor ons: het water van de weidse oceaan met de opkomende en ondergaande zon, de wolken en de sterrenhemel.  De overvloed aan frisse lucht, rust en het lezen van boeken. En een gladde zee? Nou, dat was natuurlijk niet te zeggen. Dat bleef een vraagteken. De zee kan het flink te keer gaan. Zou ik niet zeeziek worden en dat dan 14 dagen lang blijven? Op een tijdsspanne van drie maanden, die we voor de reis en verblijf uittrokken, wilde ik die paar weken wel voor lief nemen. Er stond ons veel moois te wachten. De voorbereidingen begonnen. Voor mij was dat ook: werken aan een goede conditie. Gezond eten, afvallen, en meer bewegen. Ik moest man op de fiets enigszins kunnen bijhouden.



Eind februari dook in ons aller leven het corona-virus op. In maart ging de samenleving op slot (ook in Canada), vliegreizen werden afgezegd en de luchten werden ongekend schoon. De  boten bleven varen.  Wij zouden pas eind augustus vertrekken. Gaandeweg zouden de regels steeds weer verder versoepelen, was de verwachting. We keken naar fietsroutes vanuit Halifax naar onze bestemming: Fredericton in New Brunswick, waar zoon woont. Hoe ver te fietsen, hoeveel km per dag. En zijn er alternatieven, kan de fiets ook mee in de trein en bus? Zullen we vanuit Nova Scotia overvaren naar New Brunswick? Mensen vroegen: ‘Gaat jullie reis wel door?’ Wij dachten van wel.  Maar vorige week liet  de rederij in een e-mail weten: dit jaar niet. In 2021 is er een nieuwe kans.

Intussen gaan de voorbereidingen gestaag door. We bekijken en bespreken routes en zoeken naar goede mogelijkheden om de andere kant van de oceaan te bereiken. We houden de conditie in de gaten.  We stellen ons in op de langere duur. Maar ons verlangen zal een keer in  vervulling gaan: het aankomen in Canada, Fredericton in New Brunswick, het nieuwe thuis van onze geliefden, en hen weerzien, en lijfelijk vasthouden, voelen, ruiken, spreken, zien. Het zal een droom zijn. 

Ineke van Middendorp-Sonneveld
Elst, 28 mei 2020

zaterdag 4 april 2020

Christenen: schenk olie en zalf!



Nu wij druk bezig zijn met handen wassen, reinigingsvoorschriften in acht nemen en afstand van elkaar houden om het corona-virus te bezweren, ligt het voor de hand om aandacht te geven aan het symbool van de olie/zalf. Onze huid is schraal geworden door al dat wassen en de desinfecterende middelen. Dat vraagt om maatregelen. Om verzorging. Om een ritueel!
In de Dominicuskerk in Amsterdam leerde ik jaren geleden de handwassing kennen: uit een grote kan van een lampetstel werd water over je handen gegoten. Daarna werden je handen aandachtig afgedroogd. Het sprak mij erg aan. In mijn eigen gemeenten werd het ook ingevoerd. Voordat we op Witte Donderdag aan tafel gingen, was eerst het ritueel van ‘handen wassen’. 
We zongen het lied van Marijke de Bruijne:  

water van de reiniging  
klein hoefblad,
weegbree, 
maarts viooltje,
lepelblad en 
waterkers, 
viooltje driekleur, 
brandnetel
eerste bloei 
en jonge loten, 
kruiden van de reiniging. 

 In alle vroegte had ik die morgen een rondje door het landschap gefietst om de kruiden bij elkaar te zoeken om aan het water toe te voegen.

En nu, anno 2020 door de corona-pandemie met ruwe handen op weg naar Pasen, kunnen we toch niet anders als ook zalf aan het ritueel toevoegen. Zalf ze, nadat ze zijn afgedroogd. Ze hebben het nodig!
In de bijbel speelt olie/zalf een belangrijke rol. Jezus is de Gezalfde, de Messias, de Christus. Christenen zijn dus eigenlijk – naar de letterlijke betekenis -  ’gezalfden’, ook al zijn ze, althans in de protestantse traditie,  meestal niet gezalfd. In de katholiek traditie is het anders. Daar wordt op de woensdag in de Goede Week door de bisschop de nieuwe olie gezegend, gewijd. O.a. voor dopelingen. Voor de ziekenzalving. Vanuit de parochies komt men naar de kathedraal om met nieuwe olie bevoorraad te worden. Olie is het symbool van de Heilige Geest. Zij verzacht de schurende pijn, is een bron van Geestkracht, is bescherming tegen het kwaad en een teken van vrede.
Marcus 14, vers 1 – 10 vertelt over de zalving van Jezus. Hij is in een huis bij een feestmaal. Buiten is de sfeer om Hem grimmig: hogepriesters en schriftgeleerden zoeken een list om Hem ter dood te brengen. Dan komt er een vrouw binnen met zalf. Zij breekt een flesje met kostbare olie open en giet die over Zijn hoofd. Zij wijdt Hem tot de beloofde Messias! Is de sfeer buiten grimmig, nu wordt het ook binnen onplezierig. Ze wordt keihard bekritiseerd. Dan zegt Jezus: ‘Ik verzeker jullie: waar ook maar ter wereld het goede nieuws verkondigd wordt, zal ter herinnering aan haar verteld worden wat zij heeft gedaan’.

Het gebeurde mij op de woensdag voor Pasen: Ik vond een pakje op de stoep van de pastorie. Ik maakte het open. Het was een grote fles biologische olijfolie uit de Natuurwinkel. Er zat een kaart bij. “Voor jou: een fles olijfolie, als ‘bron van geestkracht’. Vertrouwen en vrede toegewenst, van een dolende reiziger, M’. Een vrouw schonk mij, de predikant, een grote fles olie. Het ontroerde mij zeer. Daarna ben ik olie gaan delen aan mensen om mij heen.
Laten wij, nu overal ter wereld een virus zich verspreidt en mensen handen wassen om levens te redden en de schade te beperken, aan haar denken, die olie schonk. Weest creatief, kerken en christenen! Doet je naam eer aan: wordt gezalfd en schenkt olie en zalf. Geeft het mensen in handen om hen sterk te maken en om het heil, waar ook ter wereld, uit te delen.

Ineke van Middendorp-Sonneveld
predikant buiten dienst


donderdag 26 maart 2020

Tijd van schoonmaken en opruimen


Vanouds werd de tijd voor Pasen (de 40 dagen) gebruikt voor de schoonmaak, om overal goed de bezem door te halen. Opruimen! Met Pasen wilde men er op zijn paasbest uit zien. Wie nu thuis moet blijven, kan  ouderwets aan de slag. Buiten schijnt de zon en nodigt: ‘Kom, ga erop uit! Een flinke wandeling zal goed doen’. Dat is niet te weerstaan. Dan kan meteen het zwerfafval opgeruimd en de bermen schoongemaakt worden. 

Man en ik kozen een rondje buiten de bebouwing van Elst van zo’n 7 km, namen ieder een grote zak mee om alles in te verzamelen. Die raakten overvol met o.a. blikjes, plastic flesjes en papieren zakdoekjes. 

We vonden veel lege sigarettendoosjes en vele, vele peuken. Milieu belastende filters. Die worden blijkbaar massaal gedumpt. We raapten verrast ons eerste mondkapje. Het voelde als het tegenovergestelde van het rapen van het eerste kievitsei, of het zien van de eerste zwaluw. Er zullen er vanuit China nog legioenen onze kant op vliegen. Komen die straks ook in de bermen terecht? Zijn er mondkapjes die hergebruikt kunnen worden? Hoe vervuilend zijn de handschoenen en andere beschermende en desinfecterende middelen? Gaan we nog steeds voor het goedkoopst en het gemakkelijkste?

In deze tijden van crisis vanwege het bedreigende Corona virus, worden verregaande maatregelen genomen die we niet voor mogelijk hielden. We doen dat om mensenlevens te beschermen. Het bijkomend effect in korte tijd is een zichtbare verbetering van de luchtkwaliteit. De aarde ademt op. Als we ons milieu niet beschermen, gaat dat in de toekomst ook veel levens kosten. Dus: doorpakken nu. Inzetten op hergebruik. Statiegeld op blikjes en plastic flesjes. En voor peuken: een ieder die nog een pakje sigaretten wil kopen, dient een oud pakje met alle peuken in te leveren.

We vonden ook veel papieren zakdoekjes. Die handige wegwerp dingetjes. Zijn die nou echt zo goed en hygiënisch? Worden afvalbakken geen broeinesten van virussen? Bovendien staat er bijna nooit één direct in de buurt, als je je neus moet snuiten. Zeker niet als je buiten bent en een wandeling maakt. Dus dan toch maar gedumpt. 
Het is om te huilen.

Ineke van Middendorp-Sonneveld
predikant buiten dienst
Elst, 26 maart 2020


maandag 23 maart 2020

In quarantaine


In de kerk kennen we de 40-dagen tijd. Lijdenstijd, zeiden we vroeger. Door de jaren heen leerde ik in mijn gemeenten aan de hand van bijbelse verhalen, dat de 40 dagen voor Pasen een weg naar binnen is, in 40 stappen. Een weg ook naar je eigen binnenste, die de diepte (verdieping) zoekt, in en door het donker. Met mijn gezin hield ik een eenvoudig vasten: sobere maaltijden, geen koek, snoep en alcoholische drank. Het had iets ‘natuurlijks’: in onze groentetuin was weinig te oogsten. We leefden op oude voorraden. We keken uit naar de nieuwe oogst. Al wisten we natuurlijk dat in de supermarkten alle begeerlijkheden werden aangeboden.

 
Na 40 dagen kantelt de weg. Het omslagpunt is het gebeuren van Goede Vrijdag en Pasen: het mysterie van het geloof, van leven en dood, van sterven en opstaan. Van Stilte. Een graf dat zich omdraait naar gene zijde en vruchtbare aarde wordt. Vandaar tekent zich dezelfde weg, maar vanuit een ander perspectief, en rekent 7 weken, oftewel  50 dagen naar Pinksteren. Het is de weg naar buiten, naar vrijheid, met het ontdekken van nieuw leven in een weidse wereld. 
Ik leerde deze weg aan de hand van deze afbeelding. Je kunt het uitknippen als een spiraal, zodat de weg hoogte en diepte krijgt. Naar Pasen, loopt de weg (de spiraal) de diepte in, en na Pasen klimt de weg omhoog naar Pinksteren, naar de grootse ruimten van de wereld.





Dit jaar is de 40-dagen tijd onverwacht bizar en bijzondere geworden door het uitbreken van het Corona virus. Het leven is voor zover mogelijk in quarantaine gezet. Het woord draagt de betekenis van 40 dagen, als een periode van afzondering die vroeger aan schepen uit verre landen werd opgelegd als er een verdenking was van besmettelijke ziekten. 

We weten nu niet hoe lang deze ‘corona 40 dagen’ gaan duren. Het wordt een woestijnreis met vele beproevingen. Er komt een keer een kantelpunt. We kunnen deze periode benutten als tijd van inkeer, van reflectie. Oefeningen doen op het nieuwe yogamatje.  Analyseren wat er speelt en de diagnose stellen, van wat onze wereld zo ziek maakt, ecologisch, economisch en sociaal. 

De handel is voor een deel stil gevallen. Bedrijven en scholen gesloten. Mensen worden ontslagen. Anderen werken thuis. Evenementen, concerten, optredens gaan niet door. We hoeven niet meer op te passen op kleinkinderen. De verwarmingsmonteur, die deze week bij ons voor de periodieke controle zou komen, heeft afgebeld. Er is angst en onzekerheid over vele dingen. We zien in de hoge lucht niet de vele zich kruisende strepen van vliegtuigen. Winst is, dat de luchtkwaliteit verbetert. Daar profiteert iedereen van, van schonere lucht. Er wordt een appèl gedaan op gemeenschapszin, solidariteit  en veerkracht. 

Het is lente. Omdat het lawaai voor een deel is stil gevallen, horen we meer vogels zingen. De bloesems aan de fruitbomen bloeien kwetsbaar open onder een strak blauwe hemel. Er is vorst voorspeld voor de komende nachten. De potten met geraniums hebben we binnen gezet, voor drie dagen en nachten in quarantaine.

Ineke van Middendorp-Sonneveld
predikant buiten dienst
Elst, 23 maart 2020